Więcej o Futures
Futures to specyficzna forma kontraktu forward. Kontrakt forward jest umową zawartą w jednym czasie na dostawę towarów w określonym dniu w przyszłości za cenę ustanowioną w dniu zawierania umowy. Futures są kontraktami forward notowanymi na giełdach instrumentów pochodnych (np. Chicago Mercantile Exchange, New York Futures Exchange itd). Standaryzowane warunki umów poszczególnych kontraktów definiowane są przez poszczególne giełdy, a umowy te dają prawo i obowiązek kupna/sprzedaży w ustalonym terminie ustalonej ilości danego instrumentu finansowego za wcześniej ustaloną cenę.
Obroty futures przebiegają bądź w klasycznej formie na parkietach giełdowych, bądź na giełdach lub platformach elektronicznych. Elektroniczny sposób notowania ma te zalety, że zlecenie można bardzo szybko wysłać na rynek, a potem łatwo zmieniać jego parametry, czy nawet je anulować. Dom maklerski FIO umożliwia obrót instrumentami pochodnymi wyłącznie poprzez giełdy lub platformy elektroniczne.
| Specyfikacja futures | |
| Wielkość kontraktu | Standardowa |
| Zabezpieczenie | W formie dodatkowych marż |
| Zamknięcie kontraktu przed terminem realizacji | Kompensacja kontraktu (zamknięcie pozycji przeciwnej przed terminem realizacji) |
| Warunki kontraktu | Standaryzowane |
| Data dostarczenia | Standaryzowana |
| Rynek | Publiczny - giełdy futures |
| Prowizje | Standardowe maklerskie prowizje i prowizje rynku. Opłaty za otwarcie, zamknięcie pozycji oraz prowizje managerskie nie występują |
| Dzienna wycena futures | Tak (marking - to - market) |
| Dostarczenie | Zazwyczaj otwarcie kontraktu kompensującego przed terminem realizacji |
| Ograniczenia cenowe | Giełda może ustanowić dzienny limit cenowy i limit maksymalnej liczby otwieranych pozycji |
Zdecydowana większość transakcji na towarach odbywa się na rynku CME
- Futures to walory wykorzystujące dźwignię finansową - aby otworzyć pozycje wystarczy tylko zainwestować część całej wartości kontraktu - margin, który zabezpiecza ewentualną stratę
- Futures to prawo i obowiązek w określonym dniu w przyszłości zrealizowania transakcji (kupno / sprzedaż) za cenę ustanowioną w dniu zawierania umowy.
- Pozycji w kontraktach futures nie trzeba trzymać aż do dnia wygaśnięcia kontraktu - można ją zamknąć w dowolnym momencie do tego dnia - zdecydowana większość transakcji zostaje zamknięta w ten sposób.
- W przeciwieństwie do kontraktów forward kontrakty futures są wystandaryzowane - na przykład kontrakt na ropę zawiera 1 000 baryłek.
Pozycje long i short
Futures są standaryzowanymi kontraktami terminowymi i aktywnie można nimi obracać na rynkach publicznych.
Inwestor, który nabywa futures, otwiera pozycję długą (long) na futures, odwrotnie niż sprzedający, który otwiera pozycję krótką (short). Kupujący ma prawo, a także obowiązek w ustalonym terminie kupić instrument bazowy. Sprzedający natomiast ma prawo i obowiązek w ustalonym terminie te aktywa sprzedać (dostarczyć). Z tego wynika, że ilość otwartych (open interest) pozycji long i short musi być równa.
Konstrukcja nazw futures
Nazwy futures są tworzone od instrumentu bazowego oraz terminu realizacji kontraktu.
Jeśli kontrakt ma być zrealizowany np. we wrześniu 2010, jego nazwa będzie uzupełniona o te dane i cała będzie brzmiała: „wrześniowy kontrakt".
Konkretne miesiące roku oznacza się wg następującego schematu: Styczeń - F, Luty - G, Marzec - H, Kwiecień - J, Maj - K, Czerwiec - M, Lipiec - N, Sierpień - Q, Wrzesień - U, Październik - V, Listopad - X, Grudzień - Z.
Wielkość kontraktu i mnożnik
Na wielkość kontraktu składa się kurs i mnożnik kontraktu. W przypadku kontraktu na S&P500 wygasającego we wrześniu 2010 i notowanego po 1080 punktów jego wartość będzie wynosić zgodnie ze standardem kontraktu (wartość jednego punktu: 10 centów, mnożnik kontraktu: 250) 27000 USD.
Mnożnik i wartość jednego punktu informują inwestora również o wysokości zysku/straty. Np. jeśli posiadamy 1 kontrakt na indeks S&P500, a w tym czasie indeks wzrósł o 1 pkt, to przy powyższych założeniach zysk wynosi 25 USD.
Zabezpieczenie rozliczenia transakcji
Inwestowanie w futures niesie ze sobą ryzyko, że podmiot w pozycji długiej nie dostarczy środków finansowych odpowiadających ustalonej cenie a podmiot w pozycji krótkiej nie dostarczy instrumentu bazowego.
Aby zapobiec temu ryzyku, pośrednikiem w transakcji jest izba rozliczeniowa, która przy otwieraniu każdej nowej pozycji wymaga zdeponowania tzw. depozytu, który stanowi stosunkowo niewielki procent wartości całego kontraktu. Wysokość depozytu zależy od zmienności kursu futures i jego instrumentu bazowego.
Należy dodać, że depozyt musi złożyć zarówno sprzedający, jak i kupujący.
Zmiana kursu futures
Kurs kontraktu futures lub cena nie jest niczym innym, jak terminową ceną instrumentu bazowego na dzień realizacji kontraktu. Innymi słowy, jest to oczekiwana cena instrumentu bazowego na dzień realizacji kontraktu, np. na 9 września 2010.
Cena futures na dany instrument inwestycyjny może być wyższa lub niższa niż cena tego instrumentu na rynku kasowym, co ma związek z kosztami utrzymywania futures oraz instrumentu bazowego oraz oczekiwaniami rynku co do kształtowania się ceny. Różnica między ceną spot instrumentu bazowego a jego ceną terminową określana jest jako baza.
Baza jest ujemna (contango) w przypadku, gdy kurs terminowy jest wyższy niż kurs kasowy, albo dodatnia (backwardation) - w odwrotnym przypadku. Różnica ceny kasowej i ceny terminowej (bazowej) zmienia się wraz ze zbliżającym się terminem realizacji kontraktu. Im jest on bliższy, tym baza bardziej zbliża się do zera.
Sposób kwotowania kursów futures jest dla pojedynczych kontraktów standaryzowany. Zdefiniowana jest najmniejsza możliwa zmiana kursu, tzn. minimalny ruch kursu (tick size). Wartość tego minimalnego ruchu zwielokrotniona mnożnikiem pozwala oszacować minimalny zysk/stratę ze zmiany kursu o tick size.
Dzienne oszacowanie zysków i strat (marking to market)
Każdego dnia po zamknięciu giełdy izba rozliczeniowa dokonuje wyceny i rozliczenia otwartych pozycji.
Wycenia się wszystkie otwarte pozycje (zarówno kupna, jak i sprzedaży) i wylicza zyski i straty dla poszczególnych pozycji, wynikające z różnicy miedzy kursem przy otwieraniu pozycji a dzienną ceną rozliczeniową. Osoba z pozycją długą przy wzroście kursu kontraktu osiąga zysk, natomiast osoba z pozycją krótką ponosi w tym przypadku stratę. Osiągnięty zysk/strata pod koniec każdego dnia są zapisywane w dobro/ciężar rachunku rozliczeniowego każdego członka izby rozliczeniowej. Każdy kolejny dzień jest w ten sam sposób rozliczany: nazajutrz znów wszystkie kontrakty wyceniane są z dzienną ceną rozliczeniową, rozliczane są zyski i straty - tyle, że tym razem w oparciu o różnicę kursu między dzienną ceną rozliczeniową a ceną rozliczeniową z poprzedniego dnia. Procedura powtarza się aż do terminu realizacji kontraktu.
Efekt dźwigni
Kolejną cechą charakterystyczną kontraktu futures jest efekt dźwigni, tj. fakt, że otwarcie pozycji nie wymaga posiadania środków na pokrycie całkowitej wartości kontraktu, a jedynie jej ułamka (initial margin = depozyt początkowy).
Z powodu przeprowadzania transakcji tylko na podstawie zaliczek obroty na kontraktach są bardzo wysokie, co zwiększa płynność rynku. Wolumen i płynność są wyraźnie wyższe niż w przypadku transakcji instrumentami bazowymi na rynku kasowym.
Realizacja futures
Termin realizacji kontraktu futures jest dokładnie wyznaczony przez giełdę. Ustalony jest termin realizacji kontraktu oraz ostatecznego rozliczenia kontraktu (zazwyczaj jest to ostatni dzień notowania lub kolejny w przyadku m.in. kontraktów na towary).
Termin realizacji zwykle jest określony w standardzie kontraktu, np. trzeci piątek ostatniego miesiąca kwartału. Kontrakty futures w większości przypadków mają termin realizacji do roku.
Jeśli na jeden instrument bazowy wyemitowanych jest więcej futures z różnymi terminami realizacji, to największy obrót występuje zwykle na kontrakcie, który ma najbliższą datę realizacji. Kilka ostatnich dni istnienia kontraktu to zmniejszenie obrotów i zwiększenie zmienności ceny kontraktu - inwestorzy „przerzucają się" na następny kontrakt. Jeśli klient nie chce trzymać pozycji na kontrakcie do daty realizacji, rekomendujemy sprzedać kontrakt wcześniej niż w ostatnich dniach jego istnienia.
Zamknięcie pozycji
Istnieją dwa sposoby zamknięcia pozycji na kontrakty futures - albo przez kompensację przed terminem realizacji, co oznacza sprzedaż zakupionego futures lub kupno sprzedanego, albo przez dostarczenie instrumentu bazowego. W tym przypadku trzeba kontrakt trzymać do dnia rozliczenia. Inwestorzy najczęściej wykorzystują pierwszy z podanych sposobów, tzw. offset.
Rozliczenie końcowe
Ten sposób rozliczenia jest stosowany w przypadkach, gdy pozycję futures inwestor przetrzyma do terminu realizacji.
Istnieje dwa sposoby rozliczenia kontraktu, fizyczne albo finansowe.
Rozliczenie fizyczne związane jest z fizycznym dostarczeniem instrumentu bazowego w dniu realizacji (w pozycji short) w zamian za zapłatę za ten instrument (w pozycji long). Cena, za którą ta transakcja przebiega, jest końcową ceną rozliczenia. FIO nie umożliwia fizycznego zamknięcia kontraktu.
Rozliczenie finansowe jest finansowym wyrównaniem pomiędzy kontrahentami zajmującymi pozycje long i short. Ze względu na dzienne rozliczenia zysków i strat rozliczenie finansowe ogranicza się do kompensacji różnicy między dzienną ceną rozliczeniową z poprzedniego dnia a końcową ceną rozliczenia. Wyrównywane są zatem jedynie różnice z ostatniego dnia.
Futures i dywidenda
Właściciele futures nie są uprawnieni do odbioru dywidendy (w przypadku pozycji long) ani zobowiązaniu do jej wypłaty (w przypadku pozycji short), cena futures jest zatem obniżona o aktualną wartość dywidendy oczekiwanej przed terminem realizacji kontraktu.